Kỷ niệm 130 năm ngày sinh đồng chí Hồ Tùng Mậu (15/6/1896-15/62026)

Đồng chí Hồ Tùng Mậu, tên khai sinh là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896, tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (nay là xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An), quê hương giàu truyền thống văn hóa, yêu nước và cách mạng.

• Gia đình:

  •  Ông nội là Phó bảng Hồ Bá Ôn, làm quan đến chức Án sát tỉnh Nam Định, đã anh dũng hy sinh trong khi chỉ huy giữ thành Nam Định (1883).

  •  Cha là Hồ Bá Kiện, thi đỗ cử nhân nhưng không ra làm quan mà tham gia phong trào Văn thân, bị thực dân Pháp bắt giam và bắn chết khi lãnh đạo khởi nghĩa phá ngục tại Nhà tù Lao Bảo.

Lớn lên trong cảnh nước mất, nhà tan, phát huy truyền thống yêu nước, cách mạng của quê hương, gia đình, Hồ Tùng Mậu đã nuôi chí lớn và sớm tìm thấy con đường cách mạng.

• + Giai đoạn hoạt động tại nước ngoài (1920 - 1930):

  •  Tháng 4/1920: Hồ Tùng Mậu cùng một số đồng chí nơi quê nhà ra nước ngoài hoạt động cách mạng.

  •  Năm 1923: Đồng chí cùng với những thanh niên yêu nước thành lập Tâm Tâm xã (còn gọi là Tân Việt Thanh niên Đoàn) - một tổ chức có xu hướng cách mạng, nhằm mục đích đấu tranh giải phóng dân tộc.

  •  Tháng 11/1924: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô tới Quảng Châu (Trung Quốc) tiếp xúc và kết nạp một số thành viên của Tâm Tâm xã vào tổ chức Cộng sản Đoàn (1925) để làm hạt nhân tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đồng chí Hồ Tùng Mậu là một trong những thành viên tích cực, trở thành hạt nhân xúc tiến mở rộng tổ chức cách mạng; là người học trò đắc lực, người cộng sự tin cậy của Nguyễn Ái Quốc tại Quảng Châu.

  • Đồng chí tham gia tổ chức các lớp huấn luyện “chính trị đặc biệt” do Nguyễn Ái Quốc mở tại số 13 và 13B đường Văn Minh, Quảng Châu nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin cho các cán bộ, đồng thời tham gia xuất bản tờ tuần báo “Thanh niên”.

  •  Tháng 5/1929: Tại Đại hội Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lần thứ nhất, đồng chí được bầu làm ủy viên chính thức của Tổng bộ Hội. 

  •  Cuối năm 1929: Sang Hồng Kông, đồng chí gia nhập An Nam Cộng sản Đảng, tích cực vận động hợp nhất các tổ chức cộng sản.

  •  Mùa Xuân năm 1930: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng chí Hồ Tùng Mậu làm “người giúp việc và thư ký” Hội nghị, đóng góp to lớn vào việc thống nhất ba tổ chức Đảng trong nước thành một chính Đảng, chấm dứt sự khủng hoảng tổ chức lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

• + Giai đoạn bị tù đày (1931 - 1941):

  • Tháng 6/1931: Khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bị bắt tại Hồng Kông, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã liên hệ với Hội Quốc tế Cứu tế Đỏ và được luật sư Loseby bào chữa cho Người. Vì thế, đồng chí bị nhà cầm quyền Hồng Kông bắt giam, sau đó bị trục xuất do không đủ chứng cứ buộc tội.

  •  Ngày 30/6/1931: Thuyền vừa cập bến Thượng Hải, đồng chí bị mật thám thực dân Pháp bắt, giải về Việt Nam xét xử và kết án tù chung thân.

  • Từ năm 1933 đến năm 1941, đồng chí bị giam cầm qua các nhà tù: Hỏa Lò, nhà lao Kon Tum, nhà đày Buôn Ma Thuật. Tại đây, đồng chí phát huy kinh nghiệm của một chiến sĩ cộng sản chín chắn để tập hợp đoàn kết anh em, chú trọng học tập nâng cao trình độ văn hóa, chính trị cho bạn tù; chủ trương giữ nghiêm kỷ luật nội bộ, khôn khéo tránh âm mưu khiêu khích và cương quyết đấu tranh cải thiện điều kiện sống, chống khủng bố, đàn áp. Đồng chí là trung tâm đoàn kết, khích lệ tinh thần đấu tranh cách mạng kiên cường đối với các anh em tù chính trị trong nhà lao.

• + Giai đoạn sau khi ra tù và kháng chiến chống Pháp (1941 - 1951):

  •  Năm 1941: Được trả tự do nhưng bị quản thúc, đồng chí vẫn tìm cách bắt liên lạc với Đảng, tiếp tục hoạt động và tích cực chuẩn bị lực lượng cho Tổng khởi nghĩa.

  •  Năm 1946: Được giao phụ trách Trường Quân chính ở Nhượng Bạn (Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) để đào tạo cán bộ quân sự phục vụ kháng chiến, kiến quốc.

  •  Tháng 12/1946: Được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh ủy nhiệm làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến (sau là Ủy ban Kháng chiến Hành chính) Liên khu IV, đồng thời là Ủy viên Thường vụ Liên khu ủy.

  •  Ngày 18/12/1949: Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 138/B-SL thành lập ban Thanh tra Chính phủ trực thuộc Phủ Thủ tướng và Sắc lệnh 138/C-SL cử đồng chí Hồ Tùng Mậu giữ chức Tổng Thanh tra.

  •  Đầu năm 1950: Được phân công làm Hội trưởng đầu tiên của "Hội Việt - Hoa hữu nghị".

  •  Tháng 2/1951: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, đồng chí được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

  •  Ngày 23/7/1951: Trên đường vào Liên khu IV công tác, tại thị trấn Còng (Thanh Hóa), đồng chí Hồ Tùng Mậu bị máy bay địch phát hiện, đuổi bắn và đã anh dũng hy sinh.

  • 

  • Bác Hồ (ngồi đầu tiên, từ phải sang) chụp ảnh cùng một số Ủy viên Trung ương Đảng khóa II (năm 1951) tại Chiêm Hóa, Tuyên Quang. Hồ Tùng Mậu đứng thứ tư, từ phải sang. Ảnh tư liệu nguồn báo Quân đội nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm Trưởng ban Lễ tang và đọc điếu văn tại Lễ truy điệu đồng chí Hồ Tùng Mậu. Với 55 tuổi đời, hơn 30 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiều trọng trách, là tấm gương sáng về phẩm chất đạo đức cách mạng, được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều huân, huy chương cao quý khác.

Ban biên tập Trang TTĐT xã